1341
yaklaşık 15 yıldır mikroiklim ve tesis mühendisliği meselesine konu zemin.
süreç şöyle.
2018’de mevcut doğal çimin içine hibrit lif çakıldı. 2025 ve bugün yapılan işte de esas olarak üstteki doğal çim tabakası koro-fraise makinesiyle sökülüp yüzey yeniden kuruluyor. gerçek anlamda drenaj, root-zone, kum profili vs komple yapılan büyük rekonstrüksiyonlar daha seyrek ama problem kronik.
stad daha 2013’te yeterince güneş almamasıyla konuşuluyordu. bugünse yazın saha yüzeyinde 52 derece, toprakta 40 derecenin üzerinde sıcaklık görülüyor. bora bahçetepe de stadın kapalı yapısı nedeniyle hava sirkülasyonunun yetersiz olduğunu ve son dört yıldır sezona zayıf çimle başladığımızı söylemekte.
kışın güneş yok.
yazın hava yok.
güneş gören yerde de çim pişiyor.
bu saha için yıllar içinde hiçbir şey yapılmadı da değil, allah var.
2021’de zemin gerçekten ciddi biçimde yenilendi. drenaj ve kök bölgesi yeniden yapıldı, sis air kuruldu. yani bugün yağmur yağınca suyu çok hızlı tahliye edebilen, zeminin altından vakum ve hava verebilen oldukça ileri bir altyapımız var.
sonra hibrit çim sistemi geliştirildi.
2024 civarında da kulüp yaklaşık 1,9 milyon euroya 9 büyük + 3 küçük led grow light, 3 büyük saha fanı ve uvc ekipmanı almış. milyon euroluk teknoloji yatırımı yapmışız da sistemin eksik kalan tarafı yaz sıcağı. en büyük problem drenaj değil, haziran-ağustos döneminde çimi yaşatmak.
bunun için de profesyonel stadyumlarda kullanılan uv/ısı reflektif saha örtüsü, yeterli saha üstü hava sirkülasyonu, gerektiğinde evaporatif cooling ve ideally root-zone cooling gerekiyor.
bu yaz güneşini kesmek için alınması planlanan özel örtü alınıyor mu, tabii ki alınmıyor. fiyat için 600-700 bin euro rakamı dolaşıyor. burada konuşulan şey de nalbur brandası değil, 7 bin metrekarelik sahayı havada taşıyan, motorize edilen, açılıp kapanan, rüzgar yükü hesaplanan komple bir sistem ama dursun bey lüzum görmemiştir o parasızlıkta, kim hesap soracak ki neticede.
bizim bu yaz problemine kalıcı biçimde yaklaşmak istiyorsak şunlar lazımmış, araştırdım, daha iyi bilgisi olan düzeltsin beni lütfen.
600-700 bin euro civarı tam saha uv/ısı koruma sistemi,
ek fan ve cooling kapasitesi,
50-100 bin euro seviyesinde soil temperature, moisture, par/dli vs. sensör ağı,
mevcut sis air ve led sistemlerinin merkezi otomasyonla birlikte çalıştırılması,
ve imkan varsa root-zone cooling/chiller sistemi.
bunların tamamı yapıldığında ilave yatırım 1.5 milyon euro. konser, miting, sahne için de ağır saha koruma sistemi de istiyorsak toplam paket 2.5 milyon euro.
yönetimin önündeki ekonomik tercih burada (bu yönetime rasyonel bir düzlem önerince kahkahayla gülüyorum kendime)
birinci seçenek:
1-1,5 milyon euro yatırım yapalım, yazın 52 dereceyi görmeden çimi koruyalım, ağustos-eylül dahil sıfır hata kaymak zemin devam edelim.
ikinci seçenek:
bu yatırımı yapmayalım, (çünkü zaten kulüpte transfer için bile nakit yok) yazın çimin zayıflamasını kabul edelim, eylül fikstür boşluğunda 75-150 bin euro verip koro ile bütün biyolojik üst tabakayı kazıtalım, kumla, yeniden tohumla ve ekim-kasımda tekrar çok iyi sahaya kavuşalım.
bugün yapılan pek tabii ki ikinci seçenek.
düşen stadyum videolarında görünen makine bildiğimiz biçme makinesi değilmiş. yüzeydeki doğal çim ve organik tabakayı ciddi biçimde kaldıran, biyolojik olarak reset atan bir şeymiş ki bu da muhtemelen çalışacakmış.
eylül ortasında yeniden ekilen ryegrass doğru sıcaklık, sulama, grow light ve sis air desteğiyle ekimde gayet oynanabilir hale gelecekmiş. kasımda köklenme açısından çok daha iyi olacakmış
her yaz aynı şey oluyor, biz her eylül 100-150 bin euro verip sahayı yeniden yaratıyoruz...
çünkü bora bahçetepe’nin kendi ifadesiyle bu dört yıldır tekrarlıyor. dört yıl üst üste oluyorsa işletme modelimiz bu demek yani, dursun bey'in çiftliği.
mayıs ayında sezon biter bitmez yapılması gereken yapılmıyor, sadece “çimi biçtik, kumladık, gübreledik”
saha koro ile gerekirse tamamen resetlenecek, yeniden ekilecek, kök derinliği ve sıcaklık profili ölçülecek, sonra temmuz-ağustos için ayrıca bir heat-management programı uygulanacaktı.
yüzey 52 dereceye çıkmadan uv cover kapanacak.
hava hareketi düşünce fan çalışacak.
root-zone sıcaklığı sensörlerden takip edilecek.
sulama saat usulü değil evapotranspirasyon ve soil moisture üzerinden yapılacak.
ışık eksik bölgeler led alacak.
gerekiyorsa kök bölgesi aktif olarak soğutulacak.
bunu yapınca “istanbul çok sıcak, çim öldü” diye bir açıklama kabul edilebilir olmaktan çıkacak. burası katar da değil, çöl de değil.
ve artık bunu her yıl yeni çim sererek değil, mühendislikle çözmek gerekiyor.
"ben 1,5 milyon euro bugün vermeyeyim, her eylül 100 bin euroya reset atarım” hesabı yapılıyor haliyle.
ağustos-eylül ayında kötü zeminde bir topçumuz çapraz bağları kopartana kadar bu böyle devam edecek.
şebinkarahisar belediyesi, galatasaray'dan yüz kat iyi yönetilince karşıya çıkan durum bu.
dipnot: (bilgileri üç dört ai'daki kaynakları tarayıp birbirine teyit ettirerek çıkardım, bir uzmana sormadım. konu hakkında uzman bir ziraat mühendisi bu yazılanlara şerh düşerse onun dediği doğrudur, özür dilerim. sözlüğü ai slop ile doldurmamak için metni en baştan tamamen kendim yeniden inşa ettim, lütfen bu özeni gösterelim, kusurum varsa affola.)
