• 130
    birkaç gündür yazmak istiyordum fakat fırsatım olmamıştı. yaptığım iş sebebiyle ileri seviye hastalıklar ve virüsler ile haşır neşirim. son 1 haftadır tüm odak 2019-ncov'a (bilinen ismiyle wuhan virüsü) kaymış durumda. haliyle sabahtan gece yarılarına kadar bu sevimsizi gözlemleyip türlü raporlar okuyorum, okuyoruz. buradan yola çıkıp bazı noktalarda bazı şeyleri netleştirme ihtiyacı hissettim kendimce.

    1. 2019-ncov öldürür mü?
    öldürmez. insanları öldüren şey virüsün kendisi değildir, sorunu yaratan kısım virüsün sebep olduğu enfeksiyonlardır (ağır üst solunum yolu enfeksiyonları başta olmak üzere).

    2. 2019-ncov sebep olduğu enfeksiyonlara bağlı olarak yüksek öldürme olasılığına ya da oranına sahip bir virüs müdür?
    değildir. cov yani coronavirus (taç organik yapılı virüsler) sınıfında yer alan mers-cov ve sars-cov ile mukayese edildiğinde etkisi düşük tipte bir virüstür. işbu entry itibarıyla kayda geçen 2019-ncov'lu vaka sayısı tüm dünyada yaklaşık 7000 olmakla birlikte ölüm sayısı sadece 170'tir. bu 170 kişinin tamamı çinli hastalardır ve büyük çoğunluğu 60 yaş üstü, vücut direnci görece düşük bireylerdir. çin dışında saptanan vakaların hiçbiri henüz ölümle sonuçlanmamıştır. ayrıca, şu ana kadar vücudunda 2019-ncov tespit edilen 150 küsürü geçik hasta iyileşmiş ve ilgili sağlık kuruluşlarından taburcu edilmiştir.

    3. çevrenizde yer alan radyasyon kaynakları ve kimyasal bombardımanına maruz kalmış besin maddeleri düşünüldüğünde hücresel dejenerasyon sürecine maruz kalmanız (kaba ismiyle kanser olmanız) çok daha olasıdır.

    4. 2019-ncov'a yakalanmamak için ne yapılmalı? 2019-ncov'a yakalanırsak ne yapmalı?
    yakalanmamak için; bağışıklık sistemini güçlü tutup kişisel hijyene (özellikle eller) olabildiğince dikkat etmek yeterli. ve tabii insanlarla çok fazla öpüşmemek, sarılmamak, tokalaşmamak vb. yakalanırsak; tedavi süreci temelde bağışıklık sistemini güçlendirmekle devam ettiriliyor şu an çin'de ve diğer ülkelerde. istirahat ve bol sıvı tüketimi da yardımcı faktörler. kısacası, bildiğimiz influenza'ya (grip) benzer bir tedavi.

    5. 2019-ncov'un kökten çözümü (aşı, ilaç) var mı?
    yok fakat şunu ekleyeyim; büyük ilaç şirketlerinin who (dünya sağlık örgütü) ile koordineli olarak çalıştığı, yakın zaman içerisinde söz konusu antivirüsün piyasaya sürüleceği bilinsin. çin ve rusya başta olmak üzere ilaç sektörü işin içinde.

    h5n1 (kuş gribi), h7n9 (kuş gribinin serotipi), h1n1 (domuz gribi ki o dönem grip olanların büyükçe bir çoğunluğu domuz gribiydi zaten, ben dahil) gibi virüslerdeki hype durumu şu anda da var. gidişat tabii ki önemsenmeli, mesela hindistan gibi hijyenin h'sinin olmadığı bir ülkede de virüsün saptanması bir sorun zira bu, mevcut olanın mutasyona uğraması anlamına gelebilir, bağlantılı olarak tedavi süreci uzar ve/veya zorlaşır; ancak an itibarıyla "bittik, öldük, dünyanın sonu geldi" bir durum kesinlikle yok.

    peki bu kadar önlem, çin'e uçuşların yasaklanması, büyük batı menşeili firmaların çin'deki mağazalarını kapatması, karantinalar neden?

    farmasötik ve tıbbi açıdan karantinanın ve ulaşım kısıtının öncül amacı, yayılma hızını en azda tutmak; lakin özellikle ticari hamlelerin altında yatan sebep başka bana kalırsa. çin'e bu konuda ilk yakınlaşan ülkenin rusya olması, amerika birleşik devletleri'nin ya da avrupa'nın konuya hiç dahil olmaması dikkatinizi çekmiştir muhtemelen. bu noktada bir ayrılma var.

    geçtiğimiz günlerde çin'de yaşayan (hatta wuhan kentine oldukça yakın bir yerde ikamet eden) türk bir twitter kullanıcısı çektiği video'da çin takvimi sebebiyle bu dönemlerde zaten sokakların genelde boşaldığını, walking dead terk edilmişliği gibi bir durumdan bahsedilemeyeceğini, ekranlarda yansıtılan her şeye inanılmaması gerektiği dillendirmişti.

    virüsler tehlikeli ama daha tehlike olan şey cehalet ve panik hali. virüsün kendisinden kat kat hızlı yayılan şeyler bunlar. mesela şu gibi tık tuzakları insanları ürkütüyor ister istemez:

    https://www.sozcu.com.tr/...-boyutlarda-5591961/

    dehşet! korkulan! ölü sayısı hızla artıyor!...

    "contagion" isimli bir film var, izleyen olmuştur belki. işim sebebiyle ekstra dikkat kesildiğim bir yapımdı ve hoşuma gitmişti, tavsiye de ederim. şu anda olup bitenin uçuk bir senaryosu. yalnız izleyip "eyvaaah" diyecekseniz boşverin, ortalık yatıştıktan sonra izlersiniz, gerilmeyin şimdi durduk yere. :)

    son olarak, çin o insanlık dışı hayvan pazarlarının kökünü kurutmadığı sürece, çin halkı beslenme alışkanlıklarını reset'lemediği sürece çin, dünya üzerindeki her türlü salgının göbeğinde olmaya devam edecektir.

    edit: veri düzeltmesi